
สูง-ต่ำ (Over/Under) คือการเดิมพันว่าจำนวนประตูรวมของทั้งสองทีมเมื่อจบเกมจะมากกว่าหรือน้อยกว่าเส้นที่กำหนด เช่น เส้น 2.5 ถ้ารวมได้ 3 ประตูขึ้นไปฝั่งสูงชนะ ถ้าได้ 0-2 ประตูฝั่งต่ำชนะ ผลได้เสียคิดแบบเดียวกับแฮนดิแคป คือเส้นเต็มมีโอกาสคืนทุน และเส้นควบให้แบ่งเงินเป็นสองก้อน ส่วนความน่าจะเป็นประเมินอย่างง่ายได้ด้วยแบบจำลองปัวซอง (Poisson)
บทนี้แบ่งเป็นสองครึ่ง ครึ่งแรกเป็นตารางผลได้เสียทุกเส้นที่พบบ่อย ครึ่งหลังเป็นการคำนวณความน่าจะเป็นและค่าคาดหวัง ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ใช้ตัดสินว่าราคานั้นสมเหตุสมผลหรือไม่
หลักการนับประตูและเส้นที่ใช้บ่อย
ตลาดสูง-ต่ำนับประตูในเวลาปกติรวมทดเวลาบาดเจ็บ ไม่นับต่อเวลาพิเศษหรือการยิงจุดโทษตัดสิน (เว้นแต่กติกาของตลาดนั้นระบุไว้เป็นอย่างอื่น) ประตูที่เกิดจากการทำเข้าประตูตัวเองนับรวมตามปกติ
เส้นที่พบบ่อยในเกมลีกระดับสูงอยู่ระหว่าง 2 ถึง 3 ลูก โดยแบ่งเป็นสามประเภทเหมือนแฮนดิแคป
- เส้นเต็ม เช่น 2 หรือ 3 ถ้าประตูรวมเท่ากับเส้นพอดี ได้เงินคืน
- เส้นครึ่ง เช่น 2.5 หรือ 3.5 ไม่มีทางเท่ากัน ต้องมีฝั่งหนึ่งชนะ
- เส้นควบ เช่น 2.25 (2/2.5) หรือ 2.75 (2.5/3) แบ่งเงินครึ่งหนึ่งวางที่เส้นล่าง อีกครึ่งวางที่เส้นบน
ตารางผลได้เสีย ฝั่งสูง (วาง 100 บาท ค่าน้ำ HK 0.90)
ตัวเลขเป็นกำไรหรือขาดทุนสุทธิ ไม่รวมเงินต้น
| เส้น | 0-1 ประตู | 2 ประตู | 3 ประตู | 4 ประตูขึ้นไป |
|---|---|---|---|---|
| 2 | −100 | 0 (คืนทุน) | +90 | +90 |
| 2.25 (2/2.5) | −100 | −50 | +90 | +90 |
| 2.5 | −100 | −100 | +90 | +90 |
| 2.75 (2.5/3) | −100 | −100 | +45 | +90 |
| 3 | −100 | −100 | 0 (คืนทุน) | +90 |
ตารางผลได้เสีย ฝั่งต่ำ (วาง 100 บาท ค่าน้ำ HK 0.90)
| เส้น | 0-1 ประตู | 2 ประตู | 3 ประตู | 4 ประตูขึ้นไป |
|---|---|---|---|---|
| 2 | +90 | 0 (คืนทุน) | −100 | −100 |
| 2.25 (2/2.5) | +90 | +45 | −100 | −100 |
| 2.5 | +90 | +90 | −100 | −100 |
| 2.75 (2.5/3) | +90 | +90 | −50 | −100 |
| 3 | +90 | +90 | 0 (คืนทุน) | −100 |
ตรวจทานด้วยการแบ่งก้อน
ฝั่งสูงเส้น 2.75 จบ 3 ประตู ก้อนแรก 50 บาทที่เส้น 2.5 ชนะ (3 > 2.5) ได้ 50 × 0.90 = +45 ก้อนที่สอง 50 บาทที่เส้น 3 เท่ากันพอดีจึงคืนทุน รวม +45 บาท ส่วนฝั่งต่ำในกรณีเดียวกัน ก้อนที่เส้น 2.5 แพ้ (−50) ก้อนที่เส้น 3 คืนทุน รวม −50 บาท ตรงกับตารางทั้งสองฝั่ง
ประเมินความน่าจะเป็นด้วยแบบจำลองปัวซอง
ประตูในฟุตบอลเกิดไม่บ่อยและค่อนข้างสุ่ม นักสถิติจึงนิยมประมาณจำนวนประตูรวมด้วย การแจกแจงแบบปัวซอง ซึ่งใช้ค่าเดียวคือ λ (แลมบ์ดา) หรือจำนวนประตูเฉลี่ยที่คาดว่าจะเกิดในเกมนั้น สูตรคือ
P(ประตูรวม = k) = e−λ × λk ÷ k!
โดย e ≈ 2.71828 และ k! คือแฟกทอเรียล (เช่น 3! = 3 × 2 × 1 = 6)
ขั้นตอนคำนวณแบบใช้เครื่องคิดเลขหรือสเปรดชีต
- ประมาณ λ จากค่าเฉลี่ยประตูที่ทีมเหย้าน่าจะยิงได้บวกค่าเฉลี่ยที่ทีมเยือนน่าจะยิงได้ โดยอิงข้อมูลย้อนหลังหลายนัด
- คำนวณ P(0), P(1), P(2), P(3) … ด้วยสูตรข้างบน ในสเปรดชีตใช้ฟังก์ชัน POISSON.DIST(k, λ, FALSE)
- รวมความน่าจะเป็นตามเส้น เช่น เส้น 2.5 ฝั่งต่ำ = P(0) + P(1) + P(2)
- ฝั่งสูง = 1 − ฝั่งต่ำ
- แปลงเป็นราคายุติธรรม = 1 ÷ ความน่าจะเป็น แล้วเทียบกับราคาที่ตลาดเสนอ
ตัวอย่าง: สมมติ λ = 2.6
| ประตูรวม (k) | ความน่าจะเป็น | สะสม (≤ k) |
|---|---|---|
| 0 | 7.43% | 7.43% |
| 1 | 19.31% | 26.74% |
| 2 | 25.10% | 51.84% |
| 3 | 21.76% | 73.60% |
| 4 | 14.14% | 87.74% |
| 5 ขึ้นไป | 12.26% | 100% |
จากตาราง เส้น 2.5 ฝั่งต่ำมีโอกาส 51.84% ฝั่งสูงจึงเป็น 48.16% ราคายุติธรรมของฝั่งสูงคือ 1 ÷ 0.4816 ≈ 2.08 (ยูโร) และของฝั่งต่ำคือ 1 ÷ 0.5184 ≈ 1.93
ค่าคาดหวัง (Expected Value): ตัวตัดสินว่าราคาคุ้มหรือไม่
ค่าคาดหวังคือผลได้เสียเฉลี่ยต่อเงินวาง 1 หน่วย ถ้าทำแบบเดิมซ้ำหลายครั้ง สูตรสำหรับเส้นครึ่งคือ
EV = (โอกาสชนะ × กำไรต่อหน่วย) − (โอกาสแพ้ × 1)
สมมติตลาดเสนอเส้น 2.5 ที่ยูโร 1.95 ทั้งสองฝั่ง (เท่ากับ HK 0.95) ใช้ความน่าจะเป็นจากแบบจำลองข้างบน
- ฝั่งสูง: EV = 0.4816 × 0.95 − 0.5184 × 1 ≈ −0.061 หรือเสียเฉลี่ยราว 6.1 บาทต่อเงินวาง 100 บาท
- ฝั่งต่ำ: EV = 0.5184 × 0.95 − 0.4816 × 1 ≈ +0.011 หรือได้เฉลี่ยราว 1.1 บาทต่อเงินวาง 100 บาท
ตัวเลขนี้ดูเหมือนบอกว่าฝั่งต่ำได้เปรียบ แต่ต้องระวังมาก ส่วนต่าง +1.1% เล็กกว่าความคลาดเคลื่อนของการประมาณ λ แทบทุกกรณี ถ้า λ จริงเป็น 2.7 แทน 2.6 ผลจะพลิกได้ทันที ค่าคาดหวังจึงน่าเชื่อถือเท่ากับคุณภาพของตัวเลขที่ใส่เข้าไปเท่านั้น
สำหรับเส้นควบ ให้คิด EV แยกตามช่องในตารางผลได้เสีย เช่น ฝั่งสูง 2.25 = P(≥3) × 0.90 − P(2) × 0.5 − P(≤1) × 1 แล้วแทนค่าจากตารางปัวซองได้เลย
ข้อจำกัดของแบบจำลองแบบง่าย
- ปัวซองถือว่าประตูเกิดอย่างอิสระ ในเกมจริง เมื่อทีมหนึ่งนำ เกมมักเปลี่ยนรูป เช่น ทีมที่ตามต้องเปิดเกมบุก ทำให้ประตูหลังจากนั้นเกิดง่ายขึ้นหรือยากขึ้น
- เกมเสมอ 0-0 และ 1-1 มักเกิดบ่อยกว่าที่ปัวซองพื้นฐานทำนายเล็กน้อย นักวิเคราะห์จึงมักใส่ค่าปรับเพิ่ม
- λ เปลี่ยนตามบริบท สภาพอากาศ ความสำคัญของเกม ผู้เล่นที่ขาด ล้วนกระทบค่าเฉลี่ยประตู การใช้ค่าเฉลี่ยทั้งฤดูกาลอย่างเดียวจึงไม่พอ
- ตลาดรวมข้อมูลไว้แล้วจำนวนมาก ราคาก่อนเตะสะท้อนข้อมูลจากผู้เล่นจำนวนมาก แบบจำลองส่วนตัวจึงต้องมีเหตุผลชัดเจนก่อนจะเชื่อว่ามันเหนือกว่าตลาด
ถ้าต้องการฝึกประมาณ λ ควรเริ่มจากเก็บข้อมูลประตูได้และเสียของแต่ละทีมแยกเหย้าและเยือน แหล่งข้อมูลฟุตบอลภาษาไทยอย่าง tangballtoday.org ช่วยให้ไล่ดูผลและภาพรวมของแต่ละทีมได้สะดวก จากนั้นนำค่าเฉลี่ยมาใส่สเปรดชีตตามขั้นตอนข้างบน แล้วบันทึกผลเทียบกับราคาจริงเพื่อดูว่าแบบจำลองแม่นแค่ไหน
ข้อควรจำ: แบบจำลองความน่าจะเป็นเป็นเครื่องมือช่วยคิด ไม่ใช่สูตรทำเงิน ผลแต่ละนัดมีความสุ่มสูง การเดิมพันมีความเสี่ยงที่จะเสียเงินทุกครั้ง
คำถามที่พบบ่อย
เส้น 2.25 กับ 2.5 ต่างกันอย่างไรในทางปฏิบัติ
ต่างกันเฉพาะกรณีจบ 2 ประตู ฝั่งสูงเส้น 2.25 จะเสียครึ่ง (−50) แต่เส้น 2.5 เสียเต็ม (−100) ส่วนฝั่งต่ำเส้น 2.25 จะได้ครึ่ง (+45) ขณะที่เส้น 2.5 ได้เต็ม
ถ้าไม่มีสเปรดชีต คำนวณปัวซองด้วยมือได้ไหม
ได้ เริ่มจาก P(0) = e−λ แล้วหาค่าถัดไปด้วย P(k) = P(k−1) × λ ÷ k เช่น λ = 2.6 ได้ P(0) ≈ 0.0743, P(1) ≈ 0.0743 × 2.6 ≈ 0.1931, P(2) ≈ 0.1931 × 2.6 ÷ 2 ≈ 0.2510
ค่าคาดหวังเป็นบวกแปลว่าจะได้เงินแน่ไหม
ไม่ ค่าคาดหวังคือค่าเฉลี่ยในระยะยาวภายใต้สมมติว่าความน่าจะเป็นที่ประเมินถูกต้อง ในระยะสั้นผลลัพธ์แกว่งได้มาก และถ้าการประเมินผิด ค่าที่ดูเป็นบวกอาจเป็นลบในความเป็นจริง

2 Responses