สูตรคำนวณอัปเดต 13 ต.ค. 2569· อ่านราว 5 นาที
สูง-ต่ำ (Over/Under) คำนวณผลได้เสีย และคิดความน่าจะเป็นแบบง่าย

สูง-ต่ำ (Over/Under) คือการเดิมพันว่าจำนวนประตูรวมของทั้งสองทีมเมื่อจบเกมจะมากกว่าหรือน้อยกว่าเส้นที่กำหนด เช่น เส้น 2.5 ถ้ารวมได้ 3 ประตูขึ้นไปฝั่งสูงชนะ ถ้าได้ 0-2 ประตูฝั่งต่ำชนะ ผลได้เสียคิดแบบเดียวกับแฮนดิแคป คือเส้นเต็มมีโอกาสคืนทุน และเส้นควบให้แบ่งเงินเป็นสองก้อน ส่วนความน่าจะเป็นประเมินอย่างง่ายได้ด้วยแบบจำลองปัวซอง (Poisson)

บทนี้แบ่งเป็นสองครึ่ง ครึ่งแรกเป็นตารางผลได้เสียทุกเส้นที่พบบ่อย ครึ่งหลังเป็นการคำนวณความน่าจะเป็นและค่าคาดหวัง ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ใช้ตัดสินว่าราคานั้นสมเหตุสมผลหรือไม่

หลักการนับประตูและเส้นที่ใช้บ่อย

ตลาดสูง-ต่ำนับประตูในเวลาปกติรวมทดเวลาบาดเจ็บ ไม่นับต่อเวลาพิเศษหรือการยิงจุดโทษตัดสิน (เว้นแต่กติกาของตลาดนั้นระบุไว้เป็นอย่างอื่น) ประตูที่เกิดจากการทำเข้าประตูตัวเองนับรวมตามปกติ

เส้นที่พบบ่อยในเกมลีกระดับสูงอยู่ระหว่าง 2 ถึง 3 ลูก โดยแบ่งเป็นสามประเภทเหมือนแฮนดิแคป

ตารางผลได้เสีย ฝั่งสูง (วาง 100 บาท ค่าน้ำ HK 0.90)

ตัวเลขเป็นกำไรหรือขาดทุนสุทธิ ไม่รวมเงินต้น

เส้น0-1 ประตู2 ประตู3 ประตู4 ประตูขึ้นไป
2−1000 (คืนทุน)+90+90
2.25 (2/2.5)−100−50+90+90
2.5−100−100+90+90
2.75 (2.5/3)−100−100+45+90
3−100−1000 (คืนทุน)+90

ตารางผลได้เสีย ฝั่งต่ำ (วาง 100 บาท ค่าน้ำ HK 0.90)

เส้น0-1 ประตู2 ประตู3 ประตู4 ประตูขึ้นไป
2+900 (คืนทุน)−100−100
2.25 (2/2.5)+90+45−100−100
2.5+90+90−100−100
2.75 (2.5/3)+90+90−50−100
3+90+900 (คืนทุน)−100

ตรวจทานด้วยการแบ่งก้อน

ฝั่งสูงเส้น 2.75 จบ 3 ประตู ก้อนแรก 50 บาทที่เส้น 2.5 ชนะ (3 > 2.5) ได้ 50 × 0.90 = +45 ก้อนที่สอง 50 บาทที่เส้น 3 เท่ากันพอดีจึงคืนทุน รวม +45 บาท ส่วนฝั่งต่ำในกรณีเดียวกัน ก้อนที่เส้น 2.5 แพ้ (−50) ก้อนที่เส้น 3 คืนทุน รวม −50 บาท ตรงกับตารางทั้งสองฝั่ง

ประเมินความน่าจะเป็นด้วยแบบจำลองปัวซอง

ประตูในฟุตบอลเกิดไม่บ่อยและค่อนข้างสุ่ม นักสถิติจึงนิยมประมาณจำนวนประตูรวมด้วย การแจกแจงแบบปัวซอง ซึ่งใช้ค่าเดียวคือ λ (แลมบ์ดา) หรือจำนวนประตูเฉลี่ยที่คาดว่าจะเกิดในเกมนั้น สูตรคือ

P(ประตูรวม = k) = e−λ × λk ÷ k!

โดย e ≈ 2.71828 และ k! คือแฟกทอเรียล (เช่น 3! = 3 × 2 × 1 = 6)

ขั้นตอนคำนวณแบบใช้เครื่องคิดเลขหรือสเปรดชีต

  1. ประมาณ λ จากค่าเฉลี่ยประตูที่ทีมเหย้าน่าจะยิงได้บวกค่าเฉลี่ยที่ทีมเยือนน่าจะยิงได้ โดยอิงข้อมูลย้อนหลังหลายนัด
  2. คำนวณ P(0), P(1), P(2), P(3) … ด้วยสูตรข้างบน ในสเปรดชีตใช้ฟังก์ชัน POISSON.DIST(k, λ, FALSE)
  3. รวมความน่าจะเป็นตามเส้น เช่น เส้น 2.5 ฝั่งต่ำ = P(0) + P(1) + P(2)
  4. ฝั่งสูง = 1 − ฝั่งต่ำ
  5. แปลงเป็นราคายุติธรรม = 1 ÷ ความน่าจะเป็น แล้วเทียบกับราคาที่ตลาดเสนอ

ตัวอย่าง: สมมติ λ = 2.6

ประตูรวม (k)ความน่าจะเป็นสะสม (≤ k)
07.43%7.43%
119.31%26.74%
225.10%51.84%
321.76%73.60%
414.14%87.74%
5 ขึ้นไป12.26%100%

จากตาราง เส้น 2.5 ฝั่งต่ำมีโอกาส 51.84% ฝั่งสูงจึงเป็น 48.16% ราคายุติธรรมของฝั่งสูงคือ 1 ÷ 0.4816 ≈ 2.08 (ยูโร) และของฝั่งต่ำคือ 1 ÷ 0.5184 ≈ 1.93

ค่าคาดหวัง (Expected Value): ตัวตัดสินว่าราคาคุ้มหรือไม่

ค่าคาดหวังคือผลได้เสียเฉลี่ยต่อเงินวาง 1 หน่วย ถ้าทำแบบเดิมซ้ำหลายครั้ง สูตรสำหรับเส้นครึ่งคือ

EV = (โอกาสชนะ × กำไรต่อหน่วย) − (โอกาสแพ้ × 1)

สมมติตลาดเสนอเส้น 2.5 ที่ยูโร 1.95 ทั้งสองฝั่ง (เท่ากับ HK 0.95) ใช้ความน่าจะเป็นจากแบบจำลองข้างบน

ตัวเลขนี้ดูเหมือนบอกว่าฝั่งต่ำได้เปรียบ แต่ต้องระวังมาก ส่วนต่าง +1.1% เล็กกว่าความคลาดเคลื่อนของการประมาณ λ แทบทุกกรณี ถ้า λ จริงเป็น 2.7 แทน 2.6 ผลจะพลิกได้ทันที ค่าคาดหวังจึงน่าเชื่อถือเท่ากับคุณภาพของตัวเลขที่ใส่เข้าไปเท่านั้น

สำหรับเส้นควบ ให้คิด EV แยกตามช่องในตารางผลได้เสีย เช่น ฝั่งสูง 2.25 = P(≥3) × 0.90 − P(2) × 0.5 − P(≤1) × 1 แล้วแทนค่าจากตารางปัวซองได้เลย

ข้อจำกัดของแบบจำลองแบบง่าย

ถ้าต้องการฝึกประมาณ λ ควรเริ่มจากเก็บข้อมูลประตูได้และเสียของแต่ละทีมแยกเหย้าและเยือน แหล่งข้อมูลฟุตบอลภาษาไทยอย่าง tangballtoday.org ช่วยให้ไล่ดูผลและภาพรวมของแต่ละทีมได้สะดวก จากนั้นนำค่าเฉลี่ยมาใส่สเปรดชีตตามขั้นตอนข้างบน แล้วบันทึกผลเทียบกับราคาจริงเพื่อดูว่าแบบจำลองแม่นแค่ไหน

ข้อควรจำ: แบบจำลองความน่าจะเป็นเป็นเครื่องมือช่วยคิด ไม่ใช่สูตรทำเงิน ผลแต่ละนัดมีความสุ่มสูง การเดิมพันมีความเสี่ยงที่จะเสียเงินทุกครั้ง

คำถามที่พบบ่อย

เส้น 2.25 กับ 2.5 ต่างกันอย่างไรในทางปฏิบัติ

ต่างกันเฉพาะกรณีจบ 2 ประตู ฝั่งสูงเส้น 2.25 จะเสียครึ่ง (−50) แต่เส้น 2.5 เสียเต็ม (−100) ส่วนฝั่งต่ำเส้น 2.25 จะได้ครึ่ง (+45) ขณะที่เส้น 2.5 ได้เต็ม

ถ้าไม่มีสเปรดชีต คำนวณปัวซองด้วยมือได้ไหม

ได้ เริ่มจาก P(0) = e−λ แล้วหาค่าถัดไปด้วย P(k) = P(k−1) × λ ÷ k เช่น λ = 2.6 ได้ P(0) ≈ 0.0743, P(1) ≈ 0.0743 × 2.6 ≈ 0.1931, P(2) ≈ 0.1931 × 2.6 ÷ 2 ≈ 0.2510

ค่าคาดหวังเป็นบวกแปลว่าจะได้เงินแน่ไหม

ไม่ ค่าคาดหวังคือค่าเฉลี่ยในระยะยาวภายใต้สมมติว่าความน่าจะเป็นที่ประเมินถูกต้อง ในระยะสั้นผลลัพธ์แกว่งได้มาก และถ้าการประเมินผิด ค่าที่ดูเป็นบวกอาจเป็นลบในความเป็นจริง

2 Responses