
มาร์จิ้นเจ้ามือ (overround หรือ vig) คือส่วนต่างระหว่างผลรวมความน่าจะเป็นโดยนัยของทุกผลลัพธ์ในตลาดเดียวกันกับ 100% วิธีคำนวณคือแปลงราคาทุกฝั่งเป็นเศษส่วน 1 ÷ ราคายูโร แล้วบวกกันทั้งหมด ส่วนที่เกิน 1 คือมาร์จิ้นที่เจ้ามือฝังไว้ในราคา ตัวเลขนี้เป็นเครื่องมือเดียวที่ทำให้เราเทียบได้ว่าราคาจากสองแหล่ง หรือสองตลาดของคู่เดียวกัน แหล่งไหน “คิดค่าธรรมเนียม” แพงกว่ากัน
บทนี้จะต่อยอดจากเรื่องการแปลงค่าน้ำที่เคยพูดไว้ โดยขยายไปยังตลาดสามทาง อธิบายความต่างระหว่างมาร์จิ้นสองนิยามที่คนมักสับสน วิธีถอดมาร์จิ้นออกเพื่อหาราคายุติธรรม และสุดท้ายคือขั้นตอนเทียบราคาข้ามตลาดและข้ามผู้ให้บริการอย่างเป็นระบบ
สูตรพื้นฐานกับตลาดสามทาง (1X2)
ตลาด 1X2 มีสามผลลัพธ์คือ เจ้าบ้านชนะ เสมอ และทีมเยือนชนะ สมมติราคายูโรเป็น 2.10 / 3.40 / 3.60 ตามลำดับ ความน่าจะเป็นโดยนัยของแต่ละฝั่งคือ
- เจ้าบ้าน: 1 ÷ 2.10 = 0.4762 (47.62%)
- เสมอ: 1 ÷ 3.40 = 0.2941 (29.41%)
- ทีมเยือน: 1 ÷ 3.60 = 0.2778 (27.78%)
รวมกันได้ 0.4762 + 0.2941 + 0.2778 = 1.0481 หรือ 104.81% ส่วนเกินคือ 4.81% นี่คือค่า overround ของตลาดนี้ ถ้าตลาดยุติธรรมสมบูรณ์ ผลรวมต้องเท่ากับ 100% พอดี
overround = (1 ÷ ราคา1) + (1 ÷ ราคาX) + (1 ÷ ราคา2) − 1
สังเกตว่ายิ่งตลาดมีผลลัพธ์มาก มาร์จิ้นรวมมักยิ่งสูง เพราะเจ้ามือบวกส่วนเกินไว้ทุกช่อง ตลาดสองทางอย่างแฮนดิแคปเอเชียหรือสูง-ต่ำจึงมักมีส่วนเกินต่ำกว่าตลาดสามทาง และตลาดที่มีผลลัพธ์หลักสิบช่องอย่างสกอร์ที่ถูกต้องจะมีส่วนเกินสูงที่สุด
มาร์จิ้นสองนิยาม: overround กับสัดส่วนต่อยอดเงินวาง
คนจำนวนมากใช้คำว่ามาร์จิ้นปนกันระหว่างสองความหมาย ความหมายแรกคือ overround ที่เพิ่งคำนวณ (4.81%) ซึ่งวัดจากผลรวมความน่าจะเป็น ความหมายที่สองคือสัดส่วนที่เจ้ามือคาดว่าจะเก็บได้จากเงินวางทั้งหมด ถ้ามีเงินเข้ามาทุกฝั่งในสัดส่วนที่สมดุลพอดี ซึ่งคำนวณจาก
มาร์จิ้นต่อยอดเงินวาง = 1 − (1 ÷ ผลรวมความน่าจะเป็น) = 1 − (1 ÷ 1.0481) = 0.0459 หรือ 4.59%
พูดอีกแบบคือ ถ้ามีเงินวางรวม 10,000 บาทกระจายสมดุลพอดี เจ้ามือจ่ายคืนราว 9,541 บาท และเก็บไว้ราว 459 บาท ค่า 95.41% นี้เรียกกันว่าอัตราจ่ายคืน (payout) ตัวเลขทั้งสองนิยามใกล้กันแต่ไม่เท่ากัน และยิ่งส่วนเกินสูง ช่องว่างระหว่างสองนิยามยิ่งกว้าง เวลาอ่านบทความต่างประเทศหรือตารางเปรียบเทียบ ควรตรวจก่อนว่าเขาใช้นิยามไหน
ถอดมาร์จิ้นออกเพื่อหาราคายุติธรรม
ราคาที่เห็นบนหน้าจอไม่ใช่ความน่าจะเป็นที่ตลาดประเมินจริง ๆ เพราะมีส่วนเกินปนอยู่ เราต้องถอดออกก่อน วิธีที่ใช้กันมีสองแบบหลัก
วิธีที่ 1: หารตามสัดส่วน
นำความน่าจะเป็นโดยนัยของแต่ละฝั่งหารด้วยผลรวม 1.0481
| ผลลัพธ์ | ราคาที่เห็น | โดยนัย | หลังถอด (÷ 1.0481) | ราคายุติธรรม (1 ÷ หลังถอด) |
|---|---|---|---|---|
| เจ้าบ้าน | 2.10 | 0.4762 | 0.4543 (45.43%) | 2.20 |
| เสมอ | 3.40 | 0.2941 | 0.2806 (28.06%) | 3.56 |
| ทีมเยือน | 3.60 | 0.2778 | 0.2650 (26.50%) | 3.77 |
| รวม | — | 1.0481 | 1.0000 | — |
วิธีนี้ง่ายและใช้กับสเปรดชีตได้ทันที ข้อจำกัดคือมันสมมติว่าเจ้ามือกระจายส่วนเกินตามสัดส่วนของความน่าจะเป็น ซึ่งในทางปฏิบัติเจ้ามือมักบวกส่วนเกินไว้กับฝั่งราคาสูง (ทีมรองหรือเสมอ) หนักกว่าฝั่งต่อ ราคายุติธรรมของฝั่งราคาสูงที่คำนวณได้จึงอาจยังสูงเกินจริงเล็กน้อย
วิธีที่ 2: หักส่วนเกินเท่ากันทุกช่อง
นำส่วนเกิน 0.0481 หารด้วยจำนวนผลลัพธ์ 3 ได้ 0.0160 แล้วลบออกจากทุกฝั่ง: เจ้าบ้าน 0.4762 − 0.0160 = 0.4602 (ราคายุติธรรม 2.17) เสมอ 0.2941 − 0.0160 = 0.2781 (3.60) ทีมเยือน 0.2778 − 0.0160 = 0.2618 (3.82) ผลรวม 0.4602 + 0.2781 + 0.2618 = 1.0001 ซึ่งเท่ากับ 1 เมื่อปัดเศษ
เทียบสองวิธี ฝั่งเจ้าบ้านได้ 45.43% กับ 46.02% ต่างกันราว 0.6 จุด ส่วนทีมเยือนได้ 26.50% กับ 26.18% ความต่างนี้เล็กแต่มีผลเมื่อนำไปคำนวณค่าคาดหวังที่มักอยู่ในช่วงบวกลบไม่กี่เปอร์เซ็นต์ คำแนะนำของเราคือเลือกวิธีเดียวแล้วใช้สม่ำเสมอ เพื่อให้ตัวเลขในบันทึกของคุณเทียบกันได้ข้ามเวลา
เทียบราคาข้ามผู้ให้บริการ: ต่ำสุดไม่ได้แปลว่าดีที่สุดเสมอ
สมมติคู่เดียวกันมีราคาจากสามแหล่ง เราคำนวณ overround ของแต่ละแหล่งได้ดังนี้
| แหล่ง | เจ้าบ้าน | เสมอ | ทีมเยือน | ผลรวมโดยนัย | overround |
|---|---|---|---|---|---|
| A | 2.10 | 3.40 | 3.60 | 1.0481 | 4.81% |
| B | 2.05 | 3.50 | 3.70 | 1.0438 | 4.38% |
| C | 2.15 | 3.30 | 3.50 | 1.0539 | 5.39% |
ตรวจทานแถว B: 1 ÷ 2.05 = 0.4878, 1 ÷ 3.50 = 0.2857, 1 ÷ 3.70 = 0.2703 รวม 1.0438 และแถว C: 0.4651 + 0.3030 + 0.2857 = 1.0538 (ปัดเศษ 1.0539) แหล่ง B มีส่วนเกินต่ำสุด แต่ถ้าคุณสนใจฝั่งเจ้าบ้าน ราคาที่ดีที่สุดกลับอยู่ที่แหล่ง C (2.15) ซึ่งมีส่วนเกินสูงสุด ส่วนคนที่สนใจทีมเยือนควรไปที่ B (3.70) บทเรียนคือ overround บอก “ความแพงเฉลี่ยของตลาด” แต่การตัดสินใจจริงต้องดูราคาของฝั่งที่เราจะเลือกเป็นรายช่อง
ก่อนลงมือเทียบตัวเลข เราแนะนำให้มีมุมมองของตัวเองต่อคู่นั้นเสียก่อน เช่น อ่านบทวิเคราะห์บอลวันนี้แล้วจดความน่าจะเป็นที่คุณประเมินลงไปก่อนเปิดดูราคา วิธีนี้ป้องกันไม่ให้ราคาที่เห็นชี้นำการประเมินของเราเอง ซึ่งเป็นอคติที่เกิดง่ายมากเมื่อดูราคาก่อนคิด
เทียบข้ามตลาดของคู่เดียวกัน
ตลาดแฮนดิแคปเอเชียเป็นตลาดสองทาง คำนวณได้ด้วยหลักเดียวกัน แต่ต้องแปลงค่าน้ำฮ่องกงเป็นยูโรก่อนโดยบวก 1 สมมติเส้นครึ่งลูก ค่าน้ำ 0.92 / 0.96
- ฝั่งต่อ: ราคายูโร 1.92 → 1 ÷ 1.92 = 0.5208
- ฝั่งรอง: ราคายูโร 1.96 → 1 ÷ 1.96 = 0.5102
- รวม 1.0310 → overround 3.10%
ถ้าอีกแหล่งเสนอ 0.88 / 1.00 บนเส้นเดียวกัน จะได้ 1 ÷ 1.88 = 0.5319 บวก 1 ÷ 2.00 = 0.5000 รวม 1.0319 → 3.19% สองแหล่งมีส่วนเกินใกล้กันมาก แต่แจกจ่ายต่างกัน แหล่งแรกให้ฝั่งต่อดีกว่า (0.92 เทียบ 0.88) แหล่งที่สองให้ฝั่งรองดีกว่า (1.00 เทียบ 0.96) และจะเห็นว่าตลาดสองทางนี้มีส่วนเกินราว 3% ต่ำกว่าตลาด 1X2 ของคู่เดียวกันที่ราว 4.4-5.4% นี่คือเหตุผลเชิงตัวเลขที่ทำให้นักวิเคราะห์หลายคนเลือกตลาดสองทางเมื่อมุมมองของตนไม่ได้เกี่ยวกับผลเสมอโดยตรง
ขั้นตอนเทียบราคาอย่างเป็นระบบ
- เลือกคู่และตลาดที่สนใจ แล้วจดความน่าจะเป็นที่คุณประเมินเองลงก่อน โดยยังไม่ดูราคา
- แปลงราคาทุกฝั่งของทุกแหล่งเป็นยูโร (ค่าน้ำฮ่องกง +1, มาเลย์และอินโดใช้สูตรแปลงตามระบบ)
- คำนวณ 1 ÷ ราคายูโร ของทุกช่อง แล้วหาผลรวมเพื่อได้ overround ของแต่ละแหล่งและแต่ละตลาด
- ถอดมาร์จิ้นด้วยวิธีเดียวกันทุกครั้ง เพื่อได้ความน่าจะเป็นยุติธรรมของตลาด
- เทียบความน่าจะเป็นที่คุณประเมินกับราคาที่ดีที่สุดของฝั่งนั้น ไม่ใช่กับแหล่งที่ส่วนเกินต่ำสุด
- บันทึกทั้งราคาที่เลือกและ overround ของแหล่งนั้น เพื่อย้อนดูภายหลังว่าแหล่งไหนให้ราคาดีสม่ำเสมอ
สำหรับที่มาของคำว่า vig หรือ vigorish และตัวอย่างในกีฬาอื่น หน้า Vigorish บนวิกิพีเดียอธิบายไว้พร้อมสูตรที่สอดคล้องกับบทนี้
ข้อควรจำ: มาร์จิ้นต่ำช่วยให้เสียเปรียบน้อยลง แต่ไม่ได้ทำให้ค่าคาดหวังกลายเป็นบวก การเดิมพันยังมีความเสี่ยงที่จะเสียเงินจริงทุกครั้ง ควรใช้เฉพาะเงินที่กำหนดไว้ว่าเสียได้
คำถามที่พบบ่อย
มาร์จิ้นเท่าไรถือว่าต่ำ
สำหรับตลาดสองทางของลีกใหญ่ ส่วนเกินราว 2-4% ถือว่าต่ำ ตลาด 1X2 ราว 4-6% เป็นระดับปกติ ส่วนตลาดย่อยอย่างสกอร์ที่ถูกต้องหรือครึ่งแรก/เต็มเวลา มักเกิน 10% ซึ่งถือว่าสูงและต้องมีมุมมองที่แม่นมากจึงคุ้ม
ทำไมส่วนเกินของแต่ละฝั่งไม่เท่ากัน
เจ้ามือมักบวกส่วนเกินไว้กับฝั่งราคาสูงมากกว่า เพราะผู้เล่นทั่วไปชอบราคาสูงและไม่ค่อยคำนวณความน่าจะเป็น การถอดมาร์จิ้นด้วยวิธีหารตามสัดส่วนจึงอาจประเมินฝั่งทีมรองสูงไปเล็กน้อย ถ้าต้องการความแม่นยำมากขึ้นให้ใช้ค่าเฉลี่ยของสองวิธีในบทนี้
overround เปลี่ยนไปตามเวลาไหม
เปลี่ยนได้ ช่วงเปิดตลาดที่ข้อมูลยังน้อย เจ้ามือมักตั้งส่วนเกินสูงเพื่อป้องกันความเสี่ยง และค่อย ๆ ลดลงเมื่อใกล้เตะ การบันทึก overround คู่กับเวลาจึงช่วยให้เห็นว่าควรเทียบราคาช่วงไหน
